Als een algoritme eerder ziet dat je een gokprobleem krijgt dan jijzelf

Wat gebeurt er als online casino’s precies kunnen zien wanneer een speler de controle dreigt kwijt te raken?

Online gokken laat sporen na. Iedere keer dat iemand inlogt, geld stort, een inzet verhoogt, langer blijft spelen of opnieuw probeert verloren geld terug te winnen, wordt dat gedrag geregistreerd. Online kansspelaanbieders beschikken daardoor over een enorme hoeveelheid informatie over het speelgedrag van hun klanten.

Maar wat als al die informatie gebruikt kan worden om eerder te herkennen dat iemand in de problemen dreigt te komen?

Onderzoekers werken aan manieren om daadwerkelijk speelgedrag te analyseren en patronen te herkennen die kunnen wijzen op een verhoogd risico. Ook de Kansspelautoriteit onderzoekt op basis van spelers- en transactiedata welke signalen kunnen wijzen op risicovol gokgedrag. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar hoeveel geld iemand verliest, maar juist naar het totale patroon van het gokken. Dat roept een belangrijke vraag op.

Als een systeem kan zien dat iemand de controle over zijn gokgedrag dreigt kwijt te raken, wanneer moet er dan worden ingegrepen? Het casino weet meer van je speelgedrag dan je misschien denkt

 Wie online gokt, laat voortdurend digitale informatie achter.

Een aanbieder kan onder andere zien hoe vaak iemand speelt, hoe lang speelsessies duren, hoeveel en hoe vaak iemand geld stort en of het speelgedrag verandert.

Speelt iemand ineens veel vaker dan voorheen? Worden de sessies langer? Stort iemand meerdere keren op één dag? Worden de inzetten hoger? Of verschuift het gokken steeds meer naar de nachtelijke uren? Afzonderlijk hoeft zo’n signaal niet direct te betekenen dat er sprake is van een gokprobleem. Maar een combinatie van veranderingen kan iets anders vertellen.

De Kansspelautoriteit heeft in het onderzoek Markers of Risk een jaar aan gepseudonimiseerde spelers- en transactiedata geanalyseerd. Daarbij werd gekeken naar verschillende mogelijke indicatoren van risicovol gedrag, waaronder de intensiteit van het gokken, controleverlies, een toename van het speelgedrag, het aantal stortingen, het soort spel en de interventies die aanbieders toepassen. 

De ontwikkeling is belangrijk, omdat daarmee steeds duidelijker wordt dat problematisch gokken niet alleen zichtbaar wordt aan het einde van het proces, wanneer er al grote schulden, relatieproblemen of psychische klachten zijn ontstaan.

De eerste signalen kunnen mogelijk veel eerder zichtbaar zijn. In het speelgedrag zelf.

 

Niet één grote rode vlag, maar een patroon

 

Een van de problemen bij het herkennen van gokverslaving is dat er niet één universeel signaal bestaat. Iemand die veel geld inzet, hoeft niet automatisch verslaafd te zijn. Iemand die vaak speelt evenmin. Ook een nachtelijke speelsessie betekent niet direct dat er sprake is van een probleem. Maar wanneer verschillende gedragingen samenkomen, kan het beeld veranderen. Iemand speelt bijvoorbeeld steeds vaker. De bedragen die worden gestort nemen toe. Verliezen worden sneller gevolgd door nieuwe stortingen. De speelsessies worden langer en het moment waarop iemand speelt verschuift steeds verder naar de nacht.

Dan ontstaat er een patroon. En juist patronen zijn iets waar data-analyse en algoritmen mogelijk een belangrijke rol kunnen spelen.

De computer kijkt niet alleen naar één moment. Hij kan veranderingen over langere tijd vergelijken en signaleren wanneer gedrag afwijkt van het eerdere patroon van dezelfde speler of kenmerken vertoont die vaker voorkomen bij risicovol gokken.

Dat betekent niet dat een algoritme kan vaststellen: deze persoon is gokverslaafd.

Een algoritme stelt geen diagnose.

Maar het kan mogelijk wel zeggen: dit gedrag verdient aandacht.

 

Kan een algoritme een gokprobleem eerder zien dan de speler zelf?

 

Dat is misschien de meest interessante vraag. Veel mensen met een beginnende gokverslaving herkennen zelf nog niet dat hun gedrag verandert. Ze denken dat ze hun verliezen kunnen terugwinnen. Ze zien een grote storting als een uitzondering. Ze beloven zichzelf dat het morgen anders zal gaan.

Voor de speler zelf bestaat het gedrag uit losse momenten. Nog één keer spelen. Nog één storting. Nog één poging om het verloren geld terug te winnen. Een systeem dat naar een langere periode kijkt, ziet iets anders.

Het ziet bijvoorbeeld dat het aantal speeldagen in korte tijd sterk is toegenomen. Dat iemand steeds vaker geld stort. Dat sessies langer worden. Of dat er een duidelijke verandering zichtbaar is ten opzichte van het eerdere speelgedrag.

Juist daarom wordt steeds meer onderzoek gedaan naar zogenaamde risicomarkers en naar systemen die verantwoord spelen beter kunnen afstemmen op het individuele gedrag en risico van een speler. Ook de Universiteit van Amsterdam werkt binnen onderzoek naar Responsible Gambling aan instrumenten die kunnen worden afgestemd op individuele risiconiveaus en patronen van speelgedrag. 

De technologie ontwikkelt zich dus in een richting waarin het steeds beter mogelijk kan worden om niet alleen achteraf te constateren dat iemand in de problemen is gekomen. Maar om eerder te signaleren dat het die kant op gaat.

 

Maar zien is nog iets anders dan ingrijpen

 

En hier begint misschien wel de belangrijkste discussie. Want wat gebeurt er wanneer een aanbieder ziet dat een speler mogelijk risico loopt? Krijgt iemand een automatisch berichtje? Een melding die eenvoudig kan worden weggeklikt? Een e-mail? Of neemt er daadwerkelijk iemand contact op?

De Kansspelautoriteit heeft eerder geconstateerd dat online aanbieders niet altijd snel of adequaat ingrepen bij mogelijke probleemspelers. Daarbij bleek onder andere dat sommige monitoringssystemen te sterk gericht waren op veranderingen in speelgedrag. Daardoor konden spelers die vanaf het begin al veel stortten, hoog inzetten of veel verloren buiten beeld blijven. Ook werd soms te eenzijdig gekeken naar bedragen, terwijl andere factoren, zoals de duur en frequentie van het gokken, minder werden meegewogen. (Kansspelautoriteit)Dat laat zien dat het verzamelen van data op zichzelf niet voldoende is. Een systeem kan een risico herkennen.

Maar iemand moet vervolgens beslissen wat daarmee gebeurt.

 

De zorgplicht in een digitale wereld

 

Kansspelaanbieders hebben een wettelijke zorgplicht. Zij moeten speelgedrag registreren en analyseren om onmatige deelname en risico’s op kansspelverslaving zo vroeg mogelijk te onderkennen en, waar nodig, in te grijpen. De gedachte daarachter is helder. Als een aanbieder ziet dat iemand mogelijk de controle verliest, kan niet worden gewacht totdat de problemen volledig zijn geëscaleerd.

De Ksa heeft in 2026 opnieuw guidance gepubliceerd over de uitvoering van deze zorgplicht. Daarbij wordt onder meer aandacht besteed aan het persoonlijk onderhoud met spelers bij een vermoeden van onmatig speelgedrag of kansspelverslaving. (Kansspelautoriteit)

De inzet van data en algoritmen kan deze zorgplicht in de toekomst ingrijpend veranderen. Want hoe beter een aanbieder in staat is om risicovol gedrag te herkennen, hoe groter ook de vraag wordt wat er van die aanbieder mag worden verwacht. Als je kunt zien dat iemand mogelijk in de problemen raakt, kun je dan nog zeggen dat je niet wist wat er gebeurde?

 

Dezelfde technologie kan beschermen én verleiden

 

Er zit nog een andere kant aan dit verhaal. Online aanbieders gebruiken data niet alleen om risico’s te herkennen. Data worden ook gebruikt om te begrijpen hoe mensen zich online gedragen. Welke spellen kiezen ze? Waar klikken ze op? Wanneer komen ze terug? Welke presentatie werkt het beste? De Kansspelautoriteit liet in 2025 onderzoek doen naar gedragsbeïnvloeding op online kansspelplatformen. Daaruit bleek dat aanbieders verschillende technieken gebruiken om gedrag te beïnvloeden. Dat kan positief zijn, bijvoorbeeld door spelers inzicht te geven in hun speelgedrag of hen te helpen een pauze te nemen. Maar er zijn ook vormen van beïnvloeding die juist risicovol kunnen zijn, bijvoorbeeld wanneer spelers op een eenvoudige manier worden gestimuleerd om hogere inzetten te doen. (Kansspelautoriteit)

Daar zit een fundamentele spanning. De technologie die kan helpen om te begrijpen wanneer iemand meer gaat gokken, kan ook worden gebruikt om te begrijpen hoe iemand langer blijft gokken. Juist daarom is transparantie zo belangrijk. De vraag is niet alleen wat technisch mogelijk is. De vraag is waarvoor die technologie wordt gebruikt.

 

Gokverslaving begint zelden op het moment dat iemand hulp zoekt

 

Voor veel mensen lijkt een gokverslaving plotseling te ontstaan. Van buitenaf lijkt het soms alsof iemand van de ene op de andere dag enorme schulden heeft. Een partner ontdekt verborgen bankafschriften. Ouders horen dat hun kind geld heeft geleend. Een werkgever merkt dat iemand in financiële problemen zit.

Maar meestal is er een periode aan voorafgegaan. Een periode waarin het gokken langzaam meer ruimte is gaan innemen. Meer tijd. Meer geld. Meer geheimen. Meer pogingen om verliezen terug te winnen.

De nieuwste LADIS-cijfers laten zien dat het aantal mensen dat in behandeling is voor gokproblematiek verder is toegenomen. In 2025 waren 3.108 mensen in behandeling voor gokken als primaire problematiek, tegenover 2.750 in 2024. Ook bij instellingen die gedurende de gehele onderzoeksperiode gegevens hebben aangeleverd, is een stijgende ontwikkeling zichtbaar. Volgens LADIS wordt de recente stijging vooral veroorzaakt door een toename van online gokken, hoewel de registratie van de plaats waar wordt gegokt niet altijd volledig is. Dat maakt de vraag naar vroegsignalering steeds urgenter.

 

Een algoritme kan signaleren, maar niet behandelen

 

Hoe slim een systeem ook wordt, een algoritme kan niet begrijpen wat gokken voor iemand betekent. Het weet niet dat iemand zijn baan is kwijtgeraakt. Het weet niet dat er een scheiding dreigt. Het weet niet dat iemand liegt tegen zijn partner uit schaamte. Het weet niet dat iemand ’s nachts speelt omdat hij niet meer kan slapen van de schulden die door het gokken zijn ontstaan.

Een algoritme ziet gedrag. Een hulpverlener ziet de mens achter dat gedrag. Daarom kan technologie een hulpmiddel zijn, maar nooit een vervanging voor echte aandacht en professionele hulp. Het grootste voordeel van betere signalering is misschien niet dat een computer kan bepalen wie een gokprobleem heeft. Het grootste voordeel is dat iemand mogelijk eerder wordt gezien. Voordat de schade groter wordt. Voordat het gokken volledig uit de hand loopt. Voordat iemand denkt dat er geen uitweg meer is.

 

De belangrijkste vraag is misschien niet of het kan

De technologie om speelgedrag steeds beter te analyseren ontwikkelt zich snel. We zullen waarschijnlijk steeds beter kunnen herkennen welke patronen samenhangen met een verhoogd risico. Maar de belangrijkste vraag is uiteindelijk niet of een algoritme kan zien dat iemand mogelijk de controle verliest. De belangrijkste vraag is wat er daarna gebeurt. Wordt er daadwerkelijk contact opgenomen? Wordt het speelgedrag beperkt? Wordt iemand geholpen om inzicht te krijgen in wat er gebeurt?

Of blijft het bij een automatische waarschuwing die tussen alle andere meldingen verdwijnt?

Voor Hervitas is dat misschien de kern van deze ontwikkeling.

Vroegsignalering is waardevol. Maar alleen wanneer een signaal ook leidt tot echte bescherming en, wanneer dat nodig is, tot passende hulp.

Want uiteindelijk gaat het niet om de vraag of een algoritme slimmer wordt. Het gaat erom of we de technologie gebruiken om mensen eerder te beschermen tegen de gevolgen van een gokverslaving.