Vijf jaar legaal online gokken in de documentaire “Verslaafd aan Verliezen: 5 jaar later”

Vijf jaar legaal online gokken onder de loep in de Spuiten en Slikken documentaire “Verslaafd aan Verliezen: 5 jaar later”

Vijf jaar geleden werd online gokken legaal in Nederland. Het idee daarachter was duidelijk: door gokken onder te brengen bij vergunninghouders en toezicht te houden op de aanbieders, zouden spelers beter beschermd worden. Maar hoe werkt dat in de praktijk?

Die vraag staat centraal in de documentaire “Verslaafd aan Verliezen: 5 jaar later” van Max Terpstra en Syb Faes. Terpstra maakte eerder een documentaire over zijn eigen gokverslaving en keert vijf jaar na de legalisering terug naar de wereld van het online gokken. Samen met de jonge Syb Faes onderzoekt hij wat er gebeurt wanneer iemand steeds risicovoller gaat spelen.

Het uitgangspunt is opvallend eenvoudig. Faes heeft nog nooit gegokt. Hij maakt accounts aan bij verschillende legale online aanbieders en begint te spelen. Wat daarna gebeurt, laat zien hoe snel de grens tussen een experiment en risicovol gedrag kan vervagen.

De inzetten worden hoger. Er wordt langer doorgespeeld. En wanneer er geld wordt verloren, ontstaat de gedachte dat het verlies moet worden teruggewonnen. Uiteindelijk blijkt het mogelijk om €1.000 op één rouletteworp in te zetten.

Dan dringt zich een ongemakkelijke vraag op: wanneer had iemand moeten ingrijpen?

 

Het probleem begint vaak eerder dan je denkt

 

Wie aan een gokverslaving denkt, ziet misschien iemand voor zich die grote schulden heeft, dag en nacht gokt en alles om zich heen verliest.  In werkelijkheid begint het vaak veel minder zichtbaar. Iemand zet wat vaker in dan vroeger. Een weddenschap wordt niet meer alleen voor de spanning afgesloten, maar ook omdat er geld moet worden terugverdiend. Een verlies blijft de rest van de avond door het hoofd spelen. De volgende inzet voelt dan bijna logisch: als die maar goed valt, kan het verlies weer worden weggewerkt. Dat is een belangrijk kantelpunt. Gokken gaat dan niet meer alleen over het spel. Het krijgt een andere betekenis. De inzet moet iets oplossen wat eerder is misgegaan.

Van buitenaf is dat soms moeilijk te zien. Iemand kan ondertussen gewoon naar zijn werk gaan, thuis zijn dagelijkse leven leiden en tegenover anderen volhouden dat het allemaal wel meevalt.

 

“Ik wil mijn verlies terugwinnen”

 

De gedachte om verloren geld terug te winnen is bij gokproblemen een belangrijk signaal.

Het klinkt op het eerste gezicht logisch. Als je €500 hebt verloren, waarom zou je dan niet proberen die €500 terug te winnen?

Het probleem is dat de inzet daarmee een ander doel krijgt. Je speelt niet meer omdat je het spel leuk vindt of omdat je een weddenschap spannend vindt. Je speelt omdat je iets wilt herstellen. En dat herstel is nooit gegarandeerd.

Een nieuwe winst kan het gevoel geven dat de oplossing dichtbij is. Een nieuw verlies vergroot juist de druk om verder te spelen. Zo kan iemand steeds meer geld inzetten terwijl hij tegelijkertijd steeds sterker het gevoel krijgt dat hij eigenlijk zou moeten stoppen.

Dat maakt gokverslaving zo ingewikkeld. Het gedrag waar iemand vanaf wil, kan op hetzelfde moment voelen als de enige manier om de problemen die door dat gedrag zijn ontstaan weer op te lossen.

 

Wanneer verandert een gokje in een probleem?

 

Er is geen bedrag waarbij je kunt zeggen: vanaf dit punt heb je een gokverslaving. Het gaat veel meer om de plaats die gokken in iemands leven inneemt.

Kun je nog stoppen wanneer je dat van plan bent? Kun je een verlies accepteren zonder het te willen terugwinnen? Kun je een avond voetbal kijken zonder dat er een weddenschap aan verbonden moet zijn? En lukt het om niet te gokken wanneer je gespannen, verdrietig of verveeld bent? Dat zijn soms belangrijkere vragen dan hoeveel iemand precies inzet.

Ook het verbergen van gokgedrag kan een signaal zijn. Wanneer iemand niet meer eerlijk vertelt hoeveel er is gespeeld of hoeveel geld er verloren is gegaan, ontstaat er naast het gokken zelf een tweede probleem: geheimhouding. Zo groeit een gokprobleem vaak langzaam. Niet met één duidelijk moment waarop alles verandert, maar met kleine verschuivingen die achteraf pas goed zichtbaar worden.

 

De verantwoordelijkheid ligt niet alleen bij de speler

 

De documentaire roept daarom niet alleen vragen op over het gedrag van de speler. Ook de rol van online aanbieders en toezichthouders komt nadrukkelijk aan de orde. Sinds de legalisering hebben vergunde aanbieders een zorgplicht. Zij moeten risicovol speelgedrag signaleren en spelers beschermen wanneer daar aanleiding toe is. De Kansspelautoriteit houdt toezicht op die verplichtingen.

Maar waar ligt precies de grens? Wanneer is gedrag nog normaal speelgedrag en wanneer moet een aanbieder ingrijpen?

Dat is geen eenvoudige vraag. Een speler kan immers zelf verantwoordelijk zijn voor zijn keuzes, terwijl aanbieders tegelijkertijd de verantwoordelijkheid hebben om signalen van problematisch gedrag serieus te nemen.

Juist daarom is het belangrijk dat spelersbescherming niet alleen draait om wat er gebeurt wanneer iemand al verslaafd is. De belangrijkste momenten kunnen juist eerder liggen. Wanneer iemand voor het eerst merkt dat hij meer inzet dan hij van plan was. Wanneer verliezen moeten worden teruggewonnen. Wanneer stoppen moeilijker wordt. Het moment waarop je zelf merkt dat het niet meer goed gaat

Voor iemand die gokt, kan het moeilijk zijn om toe te geven dat er iets is veranderd. Zolang er nog geen grote schulden zijn en het dagelijkse leven redelijk doorgaat, lijkt er misschien weinig reden om zich zorgen te maken. Toch is het gevoel van steeds minder controle een belangrijk signaal. Misschien heb je jezelf al een paar keer voorgenomen om minder te gokken. Misschien dacht je na een verlies: dit was echt de laatste keer. En misschien heb je die afspraak met jezelf vervolgens toch weer verbroken. Dat betekent niet dat je zwak bent. Het betekent dat het gokgedrag sterker is geworden dan alleen een bewuste keuze.

Dat is ook het punt waarop hulp kan helpen.

Bij Hervitas kijken we niet alleen naar hoeveel iemand gokt. We willen vooral begrijpen wat er achter het gokken zit. Waarom ontstaat de behoefte om te spelen? Wat gebeurt er vlak voordat iemand gaat gokken? Welke gedachten spelen een rol? En wat maakt het zo moeilijk om te stoppen? Want alleen het gokken weghalen is niet altijd genoeg. Als de spanning, verveling, onrust of behoefte aan beloning blijft bestaan, kan de neiging om opnieuw te gaan gokken later terugkomen.

 

Vijf jaar na de legalisering

Klik op deze link om de documentaire te bekijken: https://www.youtube.com/watch?v=nNyyDvkUrWE

De documentaire laat zien dat vijf jaar legale online gokmarkt niet alleen een verhaal is over vergunningen, regels en toezicht. Het is ook een verhaal over mensen. Over hoe gemakkelijk gokken onderdeel kan worden van een gewone avond. Over hoe een weddenschap steeds vanzelfsprekender kan worden. En over hoe een verlies iemand kan verleiden om nog één keer te spelen. Daarom is de belangrijkste vraag misschien niet alleen of aanbieders voldoende ingrijpen.

Het is ook de vraag of we mensen helpen om hun eigen gedrag eerder te herkennen. Want iemand hoeft niet eerst alles kwijt te raken voordat er sprake is van een probleem. Soms begint verandering op een veel eerder moment. Op het moment dat iemand zichzelf eerlijk durft af te vragen:

“Heb ik het gokken nog onder controle, of begint het gokken mij te controleren?”

Dat kan het begin zijn van iets belangrijks: niet alleen stoppen met gokken, maar begrijpen waarom het zover is gekomen en leren hoe het anders kan.